بررسی دمایی اثر ساز و کار جوی- دریایی خزر در بارش های سنگین و فوق سنگین سواحل جنوبی آن

نویسندگان

1 پژوهشکده هواشناسی کشور

2 دانشکده علوم جغرافیا دانشگاه اصفهان

3 دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ملایر

چکیده

چکیده ابرناکی و بارش از مهم ترین ویژگی های اقلیمی سواحل جنوبی خزر محسوب می شود. گستردگی دریای خزر در راستای عرض جغرافیایی در شمال ایران، وجود رشته کوه بلند البرز در جنوب، در زمان عبور سامانه های چرخندی مهاجر و استقرار الگوهای همدید واچرخندی شمالی، شرایط مناسبی را برای رخداد رویداد های بارشی سنگین تر سواحل جنوبی خزر فراهم می کنند. هدف از این تحقیق بررسی ساز و کار جوی- دریایی خزر در ایجاد گروه های بارشی سنگین و فوق سنگین همرفت و غیر همرفت سواحل جنوبی آن با استفاده از اثر مستقل و متقابل دمای سطح دریا و دمای هوای 2متری است. بر اساس بارش روزانه هفت ایستگاه همدید شمال ایران در سال های1360 تا 1383، پایگاه داده رویدادهای بارشی سواحل جنوبی خزر تشکیل و با در نظر گرفتن 25 و50 درصد احتمال وقوع رخداد آن ها، رویدادهای بارشی فوق سنگین و سنگین منطقه، آماده شد. در هردو گروه بارشی، با استفاده از شناسه همدید ابرهای پایین، بارش های همرفت و غیرهمرفت تفکیک شدند و متغیر های بیشینه، میانگین و سطح فراگیری منطقه ای رویدادهای بارشی سنگین تر سواحل جنوبی خزر، پس از ترسیم نقشه های روزانه هم بارش منطقه در هر کدام از چهار گروه بارشی سنگین و فوق سنگین همرفت و غیر همرفت، محاسبه شد. ازسوی دیگر، داده های روزانه دمای سطح دریا و داده های6 ساعته دمای هوای 2 متری دریای خزر در همین دوره زمانی برای 719 نقطه روی دریای خزر با فواصل 0.25 درجه از سایت های www.ncdc.noaa.gov و www.dss.ucar.edu استخراج شد. میانگین تفاوت بین دمای هوای 2 متری و دمای سطح دریا در روز های مورد بررسی روی دریای خزر، به عنوان شاخص دریافت فعالانه رطوبت به دست آمد و روابط بین این شاخص، دمای سطح دریا و بارش های سنگین تر منطقه بررسی شد. نتایج نشان می دهد که درساز و کار جوی - دریایی، وجود سه شرط اصلی برای ایجاد بارش های سنگین و فوق سنگین منطقه الزامی است. این شرایط عبارتند از افزایش تدریجی دمای سطح دریا همراه با آرایش مناسب از شمال تا جنوب، افزایش میانگین دمای سطح دریا و افزایش اختلاف میانگین دمای هوای 2متری و دمای سطح دریای خزر(شاخص دریافت رطوبت). این شاخص که مهم ترین عامل محسوب می شود، در گروه بارشی فوق سنگین کم تر از سنگین و در بارش های غیر همرفت کم تر از هم رفت است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation on temperature in sea- air interaction of Caspian Sea for heavy and super heavy precipitation in the southern coasts

نویسندگان [English]

  • Majid Azadi 1
  • Hassanali Ghayoor 2
  • Hassanali Ghayoor 2
  • Aboulfazl Masoodian 2
  • Aboulfazl Masoodian 2
  • Hassanali Ghayoor 2
  • Majid Azadi
  • Hamid Nouri 3
چکیده [English]

Abstract
Cloudiness and precipitation are the most important variable in the climate of the southern coasts of Caspian Sea. Spreading of Caspian Sea in length of latitude in the North, the existence of Elborze Mountain in the South, are caused that when low pressure pass from area or high pressures are located in the around of Caspian Sea, suitable conditions get ready for generating heavier precipitation in the southern Caspian Sea.
The aim of this research is investigation on Air-Sea interaction to produce heavy and super heavy with convective and non-convective sources in the southern coasts of Caspian Sea using SST and 2m air temperature. Based on daily precipitation in seven synoptic stations, super heavy and heavy precipitation events database was formed with regards of 25% and 50% probability (1982 to 2003). These Precipitations were divided into two groups including convective and non-convective on the basis of synoptic codes of clouds. Maximum, mean and coverage area of each precipitation event was calculated based on daily rain maps for each 4 groups. In the other hands, SST and 2m air temperature database has been gotten from www.ncdc.noaa.gov and www.dss.ucar.edu for 719 points on Caspian Sea in 0.25 grid points. Mean of "2m air temperature-SST" called humidity absorption Index. The relationships between this index and SST and precipitation were studied.
The results show that there are 3 conditions for generating of heavier precipitation events including Increasing of SST along with good organized SST and gradients from north to south of Caspian Sea, increasing mean SST all over the Sea and increasing of mean of "2mair temperature-SST" (moisture absorption index). This index that is the most important variable has less amount in non-convective than convective events and in super heavy than heavy precipitation events.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Air-Sea interaction
  • Keywords: heavy and super heavy precipitation events
  • Air
  • Sea interaction
  • SST
  • 2m air temperature
  • the southern coasts of Caspian Sea